ذا الوفرة . يعنى الحسن . حسن عليه السلام گفت : آمدى تا بپرسى كه : چند راه است ميان حق با باطل و ميان مشرق و مغرب و آسمان [ و زمين ] ؟ و قوس قزح چيست ؟ و مؤنّث كدام است و ذكّر كدام ؟ و كدام ده چيز است كه بعضى از آن سخت‌تر است از بعضى ؟ مرد شامى از اين خبر غيب عجب فرو ماند خاصّه از حسن كه كودك بوده است . « 1 » پس گفت : بلى بدين كار آمده‌ام و سؤال من اين بود . صدقت و صدق امير المؤمنين . حسن عليه السلام گفت : بين الحقّ و الباطل اربع اصابع . فما رايته بعينك فهو الحقّ . و قد تسمع باذنيك باطلا كثيرا . و ميان مشرق و مغرب يك روزه راه است ؛ كه آفتاب مىگذرد به روزى . و ميان آسمان و زمين دعوت مظلوم است و مدّ بصر . و لا تقل قوس قزح و قل قوس اللّه ؛ كه قزح نام ديوى است . و علامت فراخى سال است و امان اهل زمين از غرق . امّا فرق ميان ذكر و انثى آن بود كه اگر مرد بود محتلم گردد و اگر زن بود حايض شود ، يا پستان داشته باشد ، يا آنكه بول بر ديوار كند مرد بود و اگر بول چون اشتر به ميان پايها فرو گذارد زن باشد . امّا آن ده چيز كه بعضى از بعضى سخت‌تر است ، سخت‌ترين چيزها از خلق خدا سنگ است ؛ پس آهن ، زيرا كه قطع و قهر سنگ به آهن كنند ؛ پس آتش ، كه گداختن آهن بدوست ؛ پس آب كه بر آتش غلبه كند ؛ پس ابر كه آب بر گيرد و به جهان مىگرداند ؛ پس باد كه ابر را بردارد و مىبرد ؛ پس ملكى كه باد را

--> ( 1 ) - اين عبارت جزء حديث منقول در الثاقب / 319 نيست و توضيحى است كه در ضمن ترجمهء گنجانده شده است . روشن است كه امام حسن عليه السلام در دوران حكومت ظاهرى امير المؤمنين عليه السّلام كودك نبوده‌اند . ولى در متن خبر در الخصال / 441 نيز دارد كه : « اسال ذا الوفرة . يعنى الحسن . و كان صبيّا . » اين زياده نيز ممكن است از توهّم روات يا كتّاب ناشى شده باشد .